نورورنگ ( چشمه های نور )

تهیه کنندگان

زمان : 40 دقیقه    تعداد دانش آموزان : 20 نفر

اهداف :

هدف کلی :

دانش آموزان با نور و رنگ و چشمه های نور آشنا می شوند0

هدفهای جزیی :

1 - بدانند که نور یکی از شکل های انرژی است 0

2 - چشمه ی نور طبیعی و مصنوعی را بشناسند 0

3 - بفهمند برای این که جسمی دیده شود باید به آن نور بتابد

هدفهای رفتاری :

1 - یکی از شکل های انرژی را نام ببرد ( دانستنی )

2 - چشمه ی نور را تعریف کنند 0(دانش )

3 - چشمه ی نور طبیعی و مصنوعی را باهم مقایسه کنند        ( مهارتی )

4 - شرح دهند که اجسام چگونه دیده می شوند (مهارتی)

5 - نمونه هایی از چشمه های نور طبیعی و مصنوعی را مثال بزنند0

نکات کلیدی :

نور – رنگ - چشمه ی نور – چشمه نور طبیعی – چشمه نور مصنوعی

مواد ووسایل مورد نیاز:

 شمع روشن – چراغ قوه – کرم شب تاب - تصویر خورشید ، تصویر ستاره – تصویر رعد وبرق – گچ – تخته سیاه

فضا و مدل :

کلاس درس معمولی تشکیل گروهها با تعداد افراد مساوی

روشها و راهبردها برای تدریس :

روش استقرایی

ایجاد انگیزه :معلم بایک شمع روشن وارد کلاس می شود وشمع راروی میز قرار می دهدوتوجه بچه ها را به ان جلب می کند 0

ارزشیابی تشخیصی :

1 - شکلهای مختلف انرژی را نام ببرید ؟

2 - سایه چگونه تشکیل می شود ؟

3 - باز تابش نور چگونه است توضیح دهید ؟

4 - شرایط دیدن یک جسم را بیان کنید ؟

اجرای روش :

مرحله اول : برشماری فهرست مطالب

معلم : یک صفحه کاغذ و یک خود کار بردارید هر چه درباره ی چشمه ی نور می دانید فهرست کنید 0

دانش آموزان نام چشمه های نوری که می شناسند می نویسند 0

حالا از چند نفرمی خواهیم که فهرست خود را بخوانند ( معلم چند دانش آموز را انتخاب می کند )

حالا گروه تشکیل دهید و با همفکری هم یک فهرست گروهی تنظیم کنید

دانش آموزان با مشارکت اعضای هر گروه و تجربیات شخصی فهرست کاملتری ارائه می دهند در این راهبرد حس مشارکت جویی و همفکری و هم اندیشی تقویت می شود 0

معلم : از سر گروهها می خواهم فهرست گروه خود را بخوانند .0

سر گروهها فهرست های خود را ارائه می دهند و از این طریق اطلاعات همه ی دانش آموزان گسترش می یابد و دانش به وسیله همه ی فرا گیرندگان تولید می گردند و با بهره گیری از مطالب دیگر گروهها فهرست خود را کاملتر می کنند

مرحله دوم : گروه بندی بر اساس ویژگیها

معلم : از همه بچه ها می خواهد فهرست خود را به دو بخش چشمه ی نور طبقه بندی کنند0

دانش آموزان با راهنمایی معلم یک جدول دو ستونی رسم و آن را تکمیل می کنند 0

ممکن است آنان نتوانند چشمه ی نور مصنوعی را در یک ستون و چشمه ی نور طبیعی را در ستون دیگر بنویسند

چشمه ی نور طبیعی

چشمه ی نورمصنوعی

 

 

 

 

 

 

 

 

معلم : دو نفر از سرگروها گروه بندی خود را بخواند و بقیه دقت کنند اگر کسی نظری داشت می تواند نظرش را بگویید و فهرست خود را کاملتر کند

مرحله سوم : عنوان دهی و نام گذاری

معلم : اکنون برای هر گروه چشمه های نور ، نام مناسب انتخاب کنید0

دانش آموزان ضمن تشکیل گروه ، فهرست کامل شده را نام گذاری می کنند و ممکن است بعضی از گروهها به جای واژه مصنوعی و طبیعی کلمات دیگری انتخاب کنند 0

معلم : وقت تمام شد حالا از سرگروهها می خواهم نام گذاری گروه خود را بگویند و اعضای گروه دیگر توجه کنند 0 هر سر گروه باید عنوان های گروه خود را ارائه دهد و گروههای دیگر با ذکر دلیل آن را رد یا قبول کنند 0

نتیجه مرحله دوم فهرست تکمیل شده به صورت زیر در می آید

چشمه ی نورطبیعی

چشمه نور مصنوعی

 

 

 

 

 

مرحله چهارم و پنجم : تشخیص جنبه های شاخص و کشف روابط

معلم : چشمه ی نور طبیعی و مصنوعی چه ویژگیهایی دارند ، ویژگیهای هر طبقه را بیان کنید؟0

دانش آموزان به ویژگیهای خدادادی بودن و دست ساخت انسان فهرست می کنند 0

در این قسمت ابتدا کار به صورت انفرادی وسپس به طور گروهی انجام می شود

 

نام چشمه نور

طبیعی

مصنوعی

خدادادی یاساخت انسان

 

 

 

 

مرحله ششم : استنباط و تعمیم

معلم : تا این مرحله ، مفهوم چشمه های نور طبیعی و مصنوعی را و روابط آنها را درک کردید حالا آنچه را که فهمیدید در چند جمله بنویسید سپس با اعضای گروه مشورت کنید 0

بقیه ی نتایج را هم یادداشت کنید آنگاه مفاهیم را به صورت تعریف بیان کنید 0

دانش آموزان به سوال و درخواست معلم پاسخ می دهند

مرحله هفتم : پیش گویی و توضیح پدیده های جدید(فرضیه سازی )

معلم : مطمئنم که مطالب مورد نظر را یاد گرفتید . اگر موافق هستید دو چشمه نور را نام می برم شماحدس بزنید جزء کدام گروه است  1 - کرم شب تاب   2 - شمع روشن

دانش آموزان ابتدا به صورت فردی و سپس به صورت گروهی حدس  می زنند و می نویسند که این چشمه نور در کدام دسته قرار   می گیرد هر حدسی که آنان بزنند یک فرضیه تلقی می شود 0

مراحل هشتم و نهم:پشتیبانی از فرضیه ها و تصدیق پیش گویی ها

معلم : سر گروهها باید در مورد فرضیه گروه خود بحث کنند و با همفکری اعضای گروه ، دلایل قابل قبولی ارائه دهند0

دانش آموزان پس از بحث گروهی ، از فرضیه های خود دفاع می کنند 0 دیگران نیز در این مورد به قضاوت        می پردازند . در نهایت فرضیه ها رد یا تایید می شود0

فرضیه های قابل قبول در حکم دست آورد های علمی روی تخته نوشته و به فهرست اولیه اضافه می شود . معلم هم با طرح نکات جدید نحوه فرضیه سازی و دفاع دانش آموزان را بررسی و کنترل  می کند

ارزشیابی پایانی :

1 - ماه جزء کدام یک از چشمه های نور است ؟چرا ؟

2 - کدام یک از عبارتهای زیر چشمه ی نور طبیعی و کدام یک مصنوعی است داخل پرانتز بنویسید

ستاره (      )           کرم شب تاب (      )        خورشید (       )            شمع روشن (       )

3 - چشمه ی طبیعی نور و گرمای زمین چه نام دارد ؟

4 - برای دیدن جسمی که از خود نور ندارد باید :

الف ) منبع نوری وجود داشته باشد                ب) نور پس از برخورد به جسم باز تابیده شود و به چشم برسد

ج ) نور به جسم برخورد کند                          د)همه مواردلازم است

ارائه تکلیف :

معلم با توجه به اهداف درسی و علائق دانش آموزان ، به آنان تکلیف می دهد

تکلیف بسطی خلاقیتی :

تحقیق کنید که چرا استفاده از چشمه ی طبیعی نور بهتر از چشمه ی مصنوعی است ؟


طرح درس شماره:9

مشخصات :

نام درس :علوم     پایه : پنجم     مقطع : ابتدایی

موضوع درس : رنگ های نور

 

زمان :40 دقیقه        تعداد دانش آموزان:20 نفر

اهداف :

هدف کلی :

آشنایی دانش آموزان با رنگهای تشکیل دهنده نور خورشید

اهدا ف جزیی:

1 - بدانندکه نور خورشید از رنگهای گوناگون تشکیل شده است 0

2 - باوسایلی که در اختیار دارند نحوه ساختن رنگین کمان را بیاموزند0

3 – با دیدن رنگین کمان به قدرت و عظمت خداوند پی برده و سپاسگزار باشند

4 - کاربرد منشور را بدانند 0

اهداف رفتاری :

1 - رنگهای تشکیل دهنده نور خورشید را نام ببرند ( دانستنی )

2 – با استفاده از وسایلی که در اختیار دارند رنگین کمان بسازند ( مهارتی )

3 - منشور را تعریف کنند ( مهارتی )

4 - نقاشی رنگین کمان را روی یک صفحه کاغذ با در نظر گرفتن ترتیب رنگ ها با علاقه ترسیم کنند ( نگرشی )

نکات کلیدی :

رنگهای نور – منشور – رنگین کمان

مواد و وسایل مورد نیاز :

سی دی ، لوله خودکار بیک ، منشور ، شیلنگ آب با توصیه لازم در خصوص صرفه جویی آب

 

فضا و مدل کلاس :

کلاس معمولی و حیاط مدرسه

روشها و راهبردهای انتخابی برای تدریس :

روش حل مساله

راهبرد ایجاد انگیزه :

معلم : با قرار دادن چند سی دی در مقابل نور آفتاب رنگین کمان بزرگی در سقف کلاس ایجاد می کند و توجه دانش آموزان را به رنگهای مختلف نور خورشید جلب می نماید و از آنها می پرسد که آیا تا کنون رنگین کمان   دیده اید ؟

امروز می خواهیم دلیل تشکیل رنگین کمان و رنگهای نور را یاد بگیریم 0

ارزشیابی تشخصی :

1 – مسیر و حرکت نور     است

الف) مایل     ب) مستقیم      ج) پراکنده     د) اریب

2-نور  

الف) موجب دیدن اجسام می شود                         ب)یکی ازشکلهای انرژی است

ج) در برخورد با اجسام تیره از آنها عبور نمی کند و جذب آنها می شود        د)همه موارد

3 – نور در برخورد با سطح صیقلی چه می شود ؟

4 – هر چه رنگ جسمی روشن تر باشد نور را

الف ) کمتر بازتابش می کند             ب ) بیشتر جذب می کند

ج ) بیشتر بازتابش می کند               د ) بیشتر عبور می کند

اجرای مراحل روش

مرحله نخست :مشخص کردن مساله

معلم : بچه ها امروز مسئله ای پیش روی ماست که می خواهیم با یک روش علمی آنرا بررسی کنیم 0 همان طور که می دانید ، یکی از ویژگی های بارز یک محقق و دانشمند ، شناخت مسئله ، بررسی آن و رسیدن به یک واقعیت علمی است 0 در این درس ، باید بسیاری از موقعیت های کار تحقیق را تجربه کنید و بکوشید در مدار علم و تفکر منطقی و حدس و گمان علمی حرکت کنید 0 بنابراین ، حوصله ، جدیت و مقاومت ، در این کار نقش مهمی ایفا   می کند

مسئله ی امروز ما این است : دلیل تشکیل رنگ های مختلف از نور چیست ؟

چرا رنگین کمان تشکیل می گردد ؟

همه ی شما واژه های بکار رفته در این مسئله را درک می کنید اما اگر در مورد مفاهیم اشکالی دارید ، سوال کنید

مرحله دوم :جمع آوری اطلاعات برای ساخت فرضیه

معلم : برای اینکه بتوانید جواب هایی برای سوالات پیدا کنید باید از مطالعه کتاب و گفتگو با دوستان ، به جمع آوری اطلاعات بپردازید زیرا ارائه یک فرض به پیش دانسته ها نیاز دارد

مرحله سوم :فرضیه سازی

پس از بررسی های مقدماتی ، هر یک از دانش آموزان به صورت انفرادی یا گروهی ( ترجیحا گروهی ) فرضیه های پیشنهاد می کنند طبیعی است که ممکن است اکثر فرضیه ها نادرست باشد اما لذت روش حل مسئله در این است که با تحقیق و بررسی علمی ، به درستی و نادرستی فرضیه ها پی ببریم ، بعضی ها گمان می برند که ثابت کردن درستی فرضیه کار ارزشمندی است و اگر فرضیه ای ثابت نشود ، کاری انجام نشده و تحقیق شکست خورده است در حالی که چنین نیست و فرایند فرضیه سازی نحوه بررسی و کنترل آن بسیار مهم است و نتیجه ای ، اعم از مثبت یا منفی از اعتبار علمی فعالیت نمی کاهد

باید توجه داشت که امکان دارد دانش آموزان ، فرضیه های زیر را پیشنهاد کنند

گروه 1 : دلیل تشکیل رنگهای مختلف و رنگین کمان از نور ، تغییر سرعت نور است 0

گروه 2 : دلیل تشکیل رنگهای مختلف و رنگین کمان از نور ، رنگین بودن نور است 0

گروه 3 : دلیل تشکیل رنگهای مختلف و رنگین کمان از نور ، تجزیه نور می باشد 0

گروه 4 : دلیل تشکیل رنگهای مختلف و رنگین کمان از نور ، برخورد نور با سطح صیقلی است 0

گروه 5 : دلیل تشکیل رنگهای مختلف و رنگین کمان از نور ، سفید بودن نور است 0

مرحله چهارم : آزمایش و فرضیه

در این مرحله ، معلمان از دانش آموزان می خواهد از فرضیه هایی که ساخته اند ، با دلایل و وسایل مورد نیاز از آنها دفاع کنند در اینجا ، منظور از بررسی فرضیه این است که دانش آموزان ، متغیرهای اعلام شده در فرضیه ها با وسایل و محیط گوناگون آزمایش کنند 0

به این ترتیب اگر گروهی دلیل تشکیل رنگ های مختلف نور و رنگین کمان را برخورد نور با سطح صیقلی را فراهم نمایند و نور را در آن مشاهده کنند

مرحله پنجم : نتیجه گیری ، تعمیم و کاربرد

معلم : از تلاش شما متشکرم ، من بدون آنکه به نتایج فکر کنم ، تلاش را مثبت ارزیابی می کنم که به اهداف زیادی رسیده ایم بدین ترتیب گروهها مراحل انجام دادن کار و فرضیه خود را بیان می کنند و نتایجی که بدست آورده اند ، مطرح می کنند و بقیه دانش آموزان نظر خود را بیان کنند ، همه گروهها گزارش خود را ارائه می دهند و در جریان این مرحله ، فرضیه های آنان بررسی و آزمایش می شود در پایان فرضیه های ثابت شده به مشابه یک اصل پذیرفته می شود و تایید می گردد 0 مانند استفاده از شلنگ آب و گلاب پاش در حیاط مدرسه ، استفاده از منشور و سی دی ، به درستی فرضیه پی ببریم و بتوانیم آن را به همه ی موقعیتهای مشابه تعمیم دهیم 0

در پایان درس ، معلم باید ذهن دانش آموزان را به اجرای مراحل تحقیق به روش حل مسئله در امور زندگی جلب کند و از آنان بخواهد برای رسیدن به اهداف خود ، اطلاعات صحیحی جمع آوری کنند و به بررسی و تجزیه و تحلیل آنها بپردازد0

ارزشیابی پایانی :

1 - برای تجزیه نور از کدام یک از وسایل زیر استفاده می شود؟

الف ) عینک    ب ) منشور    ج ) تلسکوپ     د ) عدسی

2 - معمولا در چه موقعی در آسمان رنگین کمان تشکیل می شود ؟

3 – نور سفید به چه رنگ هایی تجزیه می شود ؟

4 - تجزیه نور خورشید در برخورد با منشور به دلیل000000 رنگ ها است 0

الف ) مقدار تشکیل دهنده ی    ب ) شباهت

ج ) اختلاف حجم                      د ) اختلاف سرعت

5 - رنگهای رنگین کمان به ترتیب عبارتند از : قرمز ، نارنجی ، زرد و 000000000

الف ) سبز ، بنفش ، آبی ، نیلی          ب ) سبز ، آبی ، نیلی ، بنفش

ج ) سبز ، آبی ، بنفش ، نیلی             د ) آبی ، نیلی ، سبز ، بنفش

ارائه تکالیف :

الف : تکلیف تمرینی :

1 - با چه آزمایش هایی می توان نور را تجزیه کرد ؟ در منزل آزمایش کنید 0

2 - پایین ترین رنگ در رنگین کمان کدام است ؟

ب:تکلیف خلاقیتی :

در منزل فکر کنید که چگونه می توان از طریق منشور رنگ های تجزیه شده رنگ سفید را دوباره به رنگ سفید تبدیل کرد و به کلاس گزارش دهید ؟